Frį Skotlandi til Ķslands en įfram ķ fiskeldi

Aš loknu Skotlandsęvintżri mķnu held ég nś į móts viš nż ęvintżri hér heima į Ķslandinu góša en ķ sömu atvinnugrein, fiskeldi.  Žó nokkur umręša hefur veriš um fiskeldi hér aš undanförnu og hafa slysasleppingar į regnbogasilungi ekki hjįlpaš til viš aš višhalda eša bęta ķmynd greinarinnar.  Žaš er nś lķka svo aš fjölmišlar éta allt upp sem sagt er įn žess aš hafa fyrir žvķ aš skoša stašreyndir enda selja neikvęšar fréttir oft betur en jįkvęšar og žaš er alžekkt aš ef sama lygin er sögš nógu oft fer fólk aš trśa henni.  Stundum vantar okkur Mythbusters til žess aš sżna fram į hvernig hlutirnir eru ķ raunveruleikanum.

Slysasleppingar

Viš žekkjum öll sögur af veišimönnum sem hafa misst fisktitt og hann stękkar og stękkar eftir žvķ sem sagan af honum er sögš oftar og žaš sama viršist vera aš gerast ķ žessari hysterķu sem hefur gripiš um sig mešal žeirra. Ég sį ķ grein į mbl.is um sķšustu helgi einhvern sportveišisnillinginn lżsa žvķ yfir aš einn fiskur sleppi śr hverju tonni sem er framleitt.  Hvaša bull er žetta?  Hann er sem sagt aš segja aš 1,3 milljónir laxa hafa sloppiš ķ Noregi į sķšasta įri.  Og fólk les žetta og trśir žessu.  Viš sem fylgjumst meš fiskeldi ķ Noregi vitum aš žetta er langt frį raunveruleikanum.  Hiš rétta er aš um 150.000 fiskar sluppu ķ Norsku fiskeldi įriš 2015.  Žaš eru eru u.ž.b. 0,1 fiskur per tonn skv Norske Fiskeridirektoratet og 0,06% af fjölda fiska.  Slysasleppingum hefur fękkaš jafnt og žétt undanfarin įr vegna betri bśnašar, betri ašferša og meiri žekkingar en fyrir tķu įrum slapp u.ž.b. 1 fiskur pr tonn.  Aušvitaš viljum viš ekki aš fiskur sleppi, en auk žess aš fokkast sem umhverfisslys hefur žetta kostnaš ķ för meš sér fyrir eldisfyrirtękin.  Og žetta žarf ekki aš gerast.  Ef menn nota višurkenndan bśnaš, višurkennt verklag eins og žekkist ķ öšrum löndum, žjįlfa og fręša starfsmenn og hafa virka umhverfisstefnu er nįnast śtilokaš aš fiskur sleppi. Žaš er žvķ allt of oft sem fólk er mataš į heimatilbśnum eša śreltum upplżsingum sem žaš myndar sér svo skošun śt frį..  Sjįiš bara hversu mikiš fiskeldi hefur žróast į sķšustu įratugum.  Žaš er himinn og haf į milli fiskeldis įriš 2016 og fiskeldis fyrir 10, 20 og 30 įrum sķšan.   Sjįiš žann bśnaš sem notašur er ķ dag.  Hann žarf aš uppfylla stranga stašla og ef menn fylgja žeim stöšlum į ekki aš vera hęgt aš missa śt fisk ef nśtķma verklagsreglum er fylgt.

Žaš er lķka varasamt aš bera saman strok regnbogasilungs og strok ķ laxeldi žar sem aš tölur śr norska sjįvarśtvegsrįšuneytinu sżna aš slysasleppingar regnbogasilungs eru mun algengari en slysasleppingar ķ laxeldi, allt aš fjórfalt meiri. 

Svo eru įstęšur fyrir žvķ aš stęrstur hluti strandlengju Ķslands er lokašur fyrir fiskeldi.  Helstu įstęšurnar eru aš meš žvķ er įhętta į erfšamengun lįgmörkuš, vķša er tęknilega ómögulegt aš stunda fiskeldi t.d. viš sušurströndina og meš žessum reglum er dregiš śr lķkum į žvķ aš villtur fiskur smiti eldislax og öfugt.

Mengun

Ein af žeim mżtum sem fariš hefur į kreik er mengun.  Hér į Ķslandi höfum viš regluverk sem m.a. mišar aš žvķ aš lįgmarka mengun og fiskeldisfyrirtękin sjįlf vilja gera enn betur og žessi mįl eru alltaf aš batna.  Tökum fóšur sem dęmi.  Nś er nżting fóšurs miklu betri en var fyrir t.d. 20 įrum.  Fóšurstušull upp į 1,1 er ekki óalgengur lengur mišaš viš t.d. 1,3 fyrir 15 įrum.  Žetta žżšir einfaldlega aš fóšriš nżtist betur og minna fellur śt sem óétiš fóšur og skķtur og mišaš viš žetta voru žaš 30% af fóšrinu nżtist ekki mišaš viš 10% sem nżtast ekki ef fóšurstušull er 1,1.  Žį eru eldissvęšin hvķld reglulega til žess aš leyfa žeim aš hreinsa sig auk žess sem sżni eru tekin.

Sumir hafa lķka bent į aš eina vitiš sé aš fęra eldiš upp į land eša gelda fiskinn.  Hvorugur žessara kosta er raunhęfur eins og er.  Plįssiš og kostnašurinn viš aš ala fiskinn į landi kemur ķ veg fyrir aš žaš sé mögulegt.  Stór ker ķ landeldi nśna eru um 2500 rśmmetrar į mešan aš sjókvķ getur veriš um 50.000 rśmmetrar.  Geršar hafa veriš tilraunir aš ala geldfisk en žęr hafa ekki skilaš tilętlušum įrangri žar sem vöxtur hefur ekki veriš samkvęmt vęntingum og mikiš af fiski er vanskapašur sem einnig er vafasamt śt frį dyravelferšarsjónarmišum.  Ennžį žó aš vonir séu bundnar viš aš ķ framtķšinni verši žetta hęgt.

Noršmenn

Og sumir viršast ekki fį noršmenn inn ķ ķslenskt fiskeldi.  Ég segi aš viš hefšum žurft aš vera bśin af fį Noršmenn inn ķ žetta fyrir mörgum įrum.  Viš hljótum aš vilja gera hlutina vel og viš žurfum svo sannarlega aš flytja inn žekkingu og noršmenn hafa hana.  Og fjįrfestingar žeirra hér eiga eftir aš skila sér margfalt til baka inn ķ samfélögin.

Eftirlit

Flestir eru sammįla um aš eftirlit meš eldinu į Ķslandi žarf aš stórefla.  Žaš er gaman aš segja frį žvķ aš į stöšinni sem ég hef veriš aš vinna į hjį Scottish Sea Farms į Orkneyjum voru žrķr eftirlitsašilar ķ heimsókn ķ sķšustu viku viku, mišvikudag, fimmtudag og föstudag.   Žetta eru fleiri eftirlit en į heilu įri į Ķslandi.  Žetta eru ašilar frį Freedom foods sem eru samtök sem hafa eftirlit meš dżravelferš, Global Gap sinna svo eftirliti sem snżr aš upprunavottun, öryggismįlum, hreinlęti og fleiru, og Label Rouge sem er vörumerki sem lax er seldur undir og žarf aš  uppfylla įkvešnar umhverfis og gęšakröfur.  Ętli séu ekki svona 10 – 12 eftirlitsheimsóknir į įri į hverri stöš.

Samfélag

Žaš er lķka gaman aš segja frį žvķ aš nś eru ķbśar einstakra eyja į Orkneyjum farnir aš hafa samband viš eldisfyrirtękin aš fyrra bragši til žess aš bišja žau aš setja upp eldisstöšvar viš eyjarnar sķnar en ķbśarnir sjį hve jįkvęš įhrif starfsemin hefur į samfélagiš į eyjunum ķ nįgrenninu.

Sennilega hef ég nefnt hér įšur višurkenningu sem Scottish Sea Farms fékk į sķšasta įri frį verslunarkešjunni Marks og Spencer en verslunin veitir į hverju įri veršlaun fyrir gęšaafuršir ķ flokki ferskvara žar sem fyrirtękin žurfa aš uppfylla margvķslegar kröfur į sviši umhverfismįla, sjįlfbęrni, gęša, öryggis, hreinleika, rekjanleika og fleira.  SSF bar ekki ašeins sigur śr bķtum ķ flokki fiskafurša heldur veitti Marks og Spencer fyrirtękinu heildarveršlaun fyrir ferskvörur sem žżšir aš lax sem SSF framleišir skaut öšrum ferskvörum ref fyrir rass og mį žar nefna alla kjötvöru (kjśklingur naut lamb svķn), mjólk, gręnmeti, įvextir og fleira.  Žetta er aldeilis góšur gęšastimpill ekki ašeins fyrir SSF, ekki ašeins fyrir skoskt fiskeldi, heldur fiskeldi almennt.

Sjįlfbęrni

Žį er sjįlfbęrni alltaf aš aukast.  Minna og minna af villtum fiski žarf til žess aš framleiša fóšur og nįlgast žaš nś einn į móti einum.  Ķ sķšustu viku sį ég fyrirsögn ķ blaši žar sem sagt var frį žvķ aš vķsindamenn viš Einborgarhįskóla hefšu komist aš žvķ aš lax innihéldi helmingi minna af O-3 en įšur.  Nś oršiš les fólk lķtiš annaš en fyrirsagnir og ég stend mig oft aš žvķ. Žeir sem hafa lesiš žessa fyrirsögn hafa margir hverjir įlyktaš aš nś vęri eldislax ekki lengur hollur en aušvitaš er sś įlyktun röng.  Nś hef ég ekki kynnt mér žessa rannsókn en ég veit aš žrįtt fyrir žetta er lax enn ein O-3 rķkasta fęša sem hęgt er aš fį.  Og aš O-3 hafi minnkaš hlżtur aš vera jįkvętt af žvķ aš fóšriš er oršiš sjįlfbęrara en įšur, mun meira af plöntuolķu er nś notaš ķ įkvešnar fóšurtegundir en įšur og žar af leišandi breytist O-3 innihaldiš.  En aušvitaš eru til margs konar tegundir af fiskafóšri og alls ekki hęgt aš alhęfa aš allur lax sé meš lęgra O-3 innihald en įšur.  Žaš fer bara eftir fóšrinu sem fisknum er gefinn.  Mörg ykkar hafa lķka boriš saman notkun fiskimjöls ķ fóšur mismunandi dżra og viš žann samanburš kemur ķ ljós aš lax er sjįlfbęrasta skepnan sem alin er į tilbśnu fóšri.  Žaš er lķka vert aš nefna aš ķ gęludżrafóšur, katta og hundafóšur er notaš 2 – 3 meira fiskimjöl en ķ fiskeldi.

Ég held aš framtķšin sé björt og ég get ekki sagt annaš en aš ég virkilega nżt žess aš starfa viš fiskeldi og hlakka til aš taka žeirri uppbyggingu sem hér er aš verša og er góš višbót viš atvinnulķf okkar.  Žaš eru spennandi tķmar framundan.  Viš veršum aš treysta opinberum ašilum sem koma aš greininni aš spżta ķ lófana, vinna sķna vinnu faglega og horfa til nįgrannalanda okkar viš leyfisveitingar og eftirlit žar sem vel hefur til tekist enda störfum viš nś žegar innan lagaramma sem setur fiskeldi strangar skoršur.


« Sķšasta fęrsla

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

S Kristján Ingimarsson

Höfundur

S Kristján Ingimarsson
S Kristján Ingimarsson

 

Faðir, sambýlismaður, fiskeldisfræðingur, íþróttaáhugamaður, tónlistaráhugamaður, kafari, og með allt of mörg áhugamál.

Nóv. 2017
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Nżjustu myndir

  • 20160922 120421 (Large)
  • gömul vél (Large)
  • DSC_0042 (Large)
  • DSC_0014 (Large)
  • DSC_0010 (Large)

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (25.11.): 0
  • Sl. sólarhring: 2
  • Sl. viku: 4
  • Frį upphafi: 63238

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 4
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband